Veldtocht naar Rusland

Veldtocht naar Rusland

Aanleiding voor de veldtocht
Het continentale stelsel is de benaming voor de handelsblokkade die Napoleon in 1806 instelde tegen Engeland. Deze blokkade gold niet alleen voor Frankrijk, maar ook voor de bondgenoten. In Rusland (en ook Holland) had de blokkade rampzalige invloeden op de economie, zodat de Russische tsaar Alexander I in 1811 de handel met de Engelsen hervatte. Napoleon protesteerde hiertegen, tsaar Alexander I had hier geen oren naar, zodat Napoleon op 22 juni 1812 de oorlog aan Rusland verklaarde.

Verloop van de veldtocht
De uitgangspositie van de veldtocht naar Rusland was de rivier de Memel (Njemen), die de grens van het Franse Keizerrijk vormde. Op 24 juni 1812 staken de Franse troepen de rivier over. Het is zeer onduidelijk hoe groot de Franse troepenmacht was, de zg. ‘Grande Armée’. Schattingen lopen uiteen van 400.000 tot 685.000 manschappen, waarvan ongeveer de helft uit Fransen bestond. De overige militairen kwamen uit Pruisen, Polen, Italië, Spanje en Holland.
De Russen vochten nauwelijks, ze trokken zich steeds verder terug, namen de voorraden met zich mee en maakten gebruik van de tactiek van de verschroeide aarde, waarbij ze zelfs de waterputten vergiftigden. Al gauw braken er allerlei besmettelijke ziekten uit. Ook het aantal paarden nam snel af. Na een maand was Napoleon al een derde van zijn manschappen kwijtgeraakt door desertie, ziekte en honger.

Slag bij Smolensk, 17 augustus; strijd onbeslist;
1e Slag bij Polotsk: 17 en 18 augustus;
Slag om Valoutina Gora: 19 augustus, met marginale Franse overwinning;
Slag bij Borodino (of de ‘bataille de la Moskowa’), 7 september; een Franse overwinning met 33.000 slachtoffers aan Franse zijde; de grote held van deze slag was maarschalk Ney.
http://www.1812panorama.ru/1812/top.html
Binnentrekken van Moskou: 14 september; Russen staken de stad in brand.
Terugtocht uit Moskou: 19 oktober
Slag bij Maloyaroslavets: 24 oktober; Fransen wonnen de slag, maar werden gedwongen dezelfde route als op de heenweg te nemen.
2e Slag bij Polotsk: 18-20 oktober met Russische overwinning;
Slag bij bij Vjazma: 3 november met Russische overwinning;
Slag bij Smoliani: 13 en 14 november met Russische overwinning;
Slag bij Krasnoi: 15-18 november; eerder een reeks van schermutselingen dan een veldslag.
Slag aan de Berezina: 26-29 november, waarbij 400 Nederlandse pontonniers zich onsterfelijk maakten door één van de twee bruggen te maken, waarover Napoleon en vele manschappen konden ontsnappen.
Op 5 december vertrok Napoleon met enkele getrouwen per slee en koets naar Parijs, waar hij op 18 december 1812 aankwam.
De overgebleven militairen bereikten op 7 december Vilnius in het huidige Litouwen.
Naar schatting zouden slechts enkele tienduizenden militairen zijn teruggekeerd. De rest was krijgsgevangen gemaakt of kwam om door uitputting, bevriezing en besmettelijke ziekten.

Charles J. Minards kaart van de voor Napoleon desastreus verlopen campagne in Rusland in 1812. De grafiek is opmerkelijk vanwege de presentatie in twee dimensies van zes typen data. De heenreis wordt met beige aangegeven, de terugtocht met zwart. De breedte van de lijnen geeft het aantal militairen aan.